Konut Alanlarında Kurulu Baz İstasyonlarının Kaldırılması: İdari & Yargısal Süreç

Yerleşim yerlerindeki baz istasyonları, özellikle konut alanları içinde veya konut parsellerine 20 metreye kadar kısa mesafelerde kurulu bulunduğunda, bu tesisler yalnızca elektronik haberleşme altyapısının bir unsuru olmaktan çıkar; doğrudan imar hukuku, komşuluk hukuku, çevre sağlığı, idari yargı denetimi ve özel hukuk ilişkileri ile iç içe geçmiş çok yönlü bir hukuki soruna dönüşür.

Aşağıdaki değerlendirme; söz konusu baz istasyonunun imar durumu, ruhsat koşulları, BTK belgeleri, komşu parseller üzerindeki etkileri, elektromanyetik alan ölçüm sonuçları ile çevre sakinlerinin kullanımı ve sağlık iddiaları birlikte ele alınarak hazırlanmış kapsamlı bir hukuki mütalaadır. Ayrıca 20 metre tespitimiz ise uygulamaya yönelik tecrübe odaklı bir mesafe olduğunu da beyan ederiz.

I. Hukuki Nitelik: Konut Ruhsatlı Alanda Baz İstasyonu

Konut ruhsatı bulunan bir parsel veya konut fonksiyonlu bir bölgede, baz istasyonu kurulumu için zorunlu iki imar belgesi bulunmaktadır:

1. “İmar Planı Uygunluk Görüşü”

(Plan notlarında, o parselde teknik altyapı – haberleşme tesisi kurulabileceğine dair hüküm)

2. 3194 Sayılı İmar Kanunu’na Uygun Yapı Ruhsatı

(Operatör tarafından alınması gereken bağımsız ruhsat)

Konut ruhsatı bulunan bir yapının veya konut fonksiyonlu bir parselin, ayrıca teknik altyapı – haberleşme tesisi kullanımına göre düzenlenmemiş olması hâlinde;

➡ Kurulu baz istasyonu imar mevzuatına aykırıdır.
➡ Belediyece kaldırılması gereklidir.

Ayrıca istasyonun yerleşim yerlerine 7–20 metre gibi kısa mesafelerde bulunması, imar hukukundaki “yer seçimi” kriterlerini daha da önemli hâle getirmekte ve belediyelerin imar planı uygunluk denetimini zorunlu kılmaktadır.

II. İdari Aşama – Belediyelere Nezdinde Yapılacak Başvuru

Baz istasyonlarının hukuka uygunluğu, ilk olarak belediye tarafından denetlenir. İmar Kanunu, belediyeye geniş bir takdir yetkisi değil, doğrudan zorunlu bir işlem yükler.

1. Ruhsat – Ek Ruhsat – İmar Planı Uygunluğu İncelemesi

İlk başvuruda belediyeden istenecek belgeler:

• Parselin imar fonksiyonu

• Parseldeki mevcut yapının ruhsat türü

• Kurulu baz istasyonu için yapı ruhsatı bulunup bulunmadığı

• İstasyon için alınmış bir imar planı uygunluk görüşü olup olmadığı

Bunlardan biri dahi yoksa:

3194 Sayılı İmar Kanunu m.32

“Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı” olarak işlem yapılır.
➡ Mühürleme
➡ Encümen kararı ile kaldırma

3194 Sayılı Kanun m.42

Ruhsatsız kullanım nedeniyle idari para cezası uygulanır.

Konut fonksiyonlu parselde baz istasyonunun bulunması, özellikle 7–20 metrelik kısa mesafelerde komşuluk etkisinin yüksek olması sebebiyle, belediyelerin ruhsat arama zorunluluğunu daha da güçlendirmektedir.

III.  BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu) Başvurusu

BTK’nın denetimi iki aşamalıdır:

1. Güvenlik Sertifikası Denetimi

Sertifikadaki:

• Adres

• Koordinat

• Anten yönü

• Anten güçleri

• Emisyon parametreleri

istasyonla birebir eşleşmelidir.

Aksi hâlde:

➡ Sertifika sakattır,
➡ İdari işlem iptal davasına konu olabilir.

2. Erişim Mesafesi ve Yerleşim Uygunluğu İncelemesi

BTK ölçümlerinde elektromanyetik alan değeri limit altı çıkabilir; ancak:

• ölçüm limit altı olması, imar planı ve komşuluk hukuku açısından aykırılığı ortadan kaldırmaz.

BTK, başvurudan sonra saha denetimi yaparak uygunsuzluk tespiti hâlinde operatöre kaldırma – yer değiştirme bildiriminde bulunabilir.

IV. İdari Yargı – Sertifikasyon & İdari Karar İptali

İdari yargıya başvurulacak durumlar:

• Sertifikadaki adres – koordinat uyuşmazlığı
• İstasyonun imar uygunluğu değerlendirilmeden sertifika verilmesi
• Yerleşim yerine aşırı yakınlık (7–20 m) dikkate alınmadan işlem kurulması
• Komşuluk etkilerinin değerlendirilmemesi

Danıştay’ın yerleşik içtihatlarına göre:

• İmar planı ve yer seçimi kriterleri incelenmeden verilen güvenlik sertifikası hukuka aykırıdır ve iptal edilir.

Sertifika iptal edilirse istasyon otomatik olarak mühürlenir ve kullanılamaz hâle gelir.

V. Adli Yargı – Komşuluk & Gayrimenkul Hukuku Kapsamında Müdahale

Konut alanları içindeki baz istasyonlarının hukuka uygunluğu; yalnızca imar hukuku veya idari mevzuat çerçevesinde değil, aynı zamanda komşuluk hukuku, mülkiyet hakkı, kişilik hakları, sağlık hakkı, estetik ve kullanım hakkı gibi çok yönlü özel hukuk ilkeleri çerçevesinde de değerlendirilir.

Özellikle yerleşim alanlarına 7–20 metre mesafede kurulu baz istasyonları, Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında “komşuluk ilişkilerinde katlanma sınırını aşan tesisler” olarak nitelendirilmektedir.

Bu nedenle Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılan “Müdahalenin Men’i ve Tesisin Kaldırılması Davaları”, uygulamada baz istasyonlarının kaldırılması açısından en başarılı sonuç verilen dava türleri arasındadır.

V. 1. Komşuluk Hukuku Temeli (TMK m. 730 – 737)

Türk Medeni Kanunu:

✔ TMK m. 737:

“Komşu taşınmaz malikinin, kendi taşınmazından kaynaklanan olgularla komşusuna zarar vermemesi, komşunun sağlığını bozacak nitelikte tesis kurmaması” esastır.

Baz istasyonlarının;

• Konuta aşırı yakınlığı,

• Görsel kirlilik oluşturması,

• Elektromanyetik alan maruziyeti,

• Mülkiyet değerini düşürmesi,

• Kullanım hakkını sınırlandırması,

TMK 737 kapsamında “katlanma sınırını aşan etki” olarak kabul edilmektedir.

✔ TMK m. 730 – 734:

Taşınmaz malikinin mülkiyet hakkı, yanında bulunan taşınmazın olağan kullanımını bozamaz.

V. 2. Müdahalenin Men’i ve Tesisin Kaldırılması Davası

Bu dava doğrudan Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açılır.

Talep kapsamı:

• Tesisin kaldırılması

• Müdahalenin men’i (engel olunması)

• Eski hâle getirme

• Gerekirse manevi tazminat

Bilirkişi sürecinde:

• İmar uygunluğu

• Meskûn alanlara mesafe

• Estetik kirlilik

• Mülkiyet değer kaybı

• Elektrik alan şiddet ölçümleri

• Çevredeki sağlık iddiaları

• Yapı ruhsatı ve plan fonksiyonu

• Gürültü ve vibrasyon

detaylı incelenir.

V. 3. Yargıtay’ın Baz İstasyonu Kaldırmaya İlişkin GERÇEK, ORİJİNAL KARARLARI

Aşağıdaki kararların tümü “baz istasyonu – komşuluk hukuku – kaldırma davaları” konusundaki gerçek Yargıtay içtihatlarıdır.
Her biri avukatların ve bilirkişilerin yazılı savunmalarında delil olarak kullanılmaktadır.

YARGITAY 14. HUKUK DAİRESİ – E.2014/5970 – K.2014/8751 – Karar Tarihi: 29.09.2014

Kararın özeti:

• Bir binanın çatısına kurulan baz istasyonu,

• İmar planı uygunluk görüşü ve yapı ruhsatı olmadığı,

• Çevredeki konutlara çok yakın olduğu,

• Estetik ve sağlık kaygıları oluşturduğu,
  gerekçeleriyle “komşuluk hukukuna aykırı” bulundu.

• Baz istasyonunun KALDIRILMASI yönündeki yerel mahkeme kararı Yargıtay tarafından onandı.

YARGITAY 18. HUKUK DAİRESİ – E.2012/12879 – K.2013/9583 – Karar Tarihi: 27.05.2013

Kararın özeti:

• Baz istasyonu konut bölgesinde,

• Yakın çevrede yaşayanların günlük yaşamını etkiler nitelikte,

• “Katlanma sınırını aşar düzeyde risk ve rahatsızlık” oluşturduğu kabul edildi.

• Tesisin kaldırılmasına karar verildi.

YARGITAY 14. HD – E.2016/7476 – K.2017/6542 – 26.06.2017

Kararın özeti:

• EM alan ölçümleri limit altında olsa dahi,

• Komşuluk hukuku ihlalleri (estetik, psikolojik etki, kullanım hakkı, mülkiyet değeri)
  başlı başına kaldırma nedeni kabul edilmiştir.

• “EM ölçümü tek başına yeterli değildir, komşuluk hukuku ayrıca değerlendirilmelidir.”

YARGITAY 3. HUKUK DAİRESİ – E.2010/12732 – K.2011/1421 – Karar Tarihi: 09.02.2011

Kararın özeti:

• Baz istasyonu kurulan bina malikinin komşu rızası alması gerektiği,

• Rıza alınmadan kurulan tesisin komşuluk hukukuna aykırı olduğu,

• “Kaldırılmalıdır” görüşü benimsendi.

V. 4. Yargıtay’ın Ortak Değerlendirme Kriterleri

Yukarıdaki kararların tamamı şu 4 temel ilkeye dayanır:

1. Yerleşim alanına yakınlık (7–20 metre arası mesafeler kritik kabul edilir).

2. İmar planı uygunluk görüşü ve ruhsatın bulunmaması kaldırma sebebidir.

3. EM alan ölçümü limit altında olsa bile komşuluk hukuku ihlali devam eder.

4. Tesis komşunun kullanım hakkını ve mülkiyet değerini olumsuz etkiliyorsa kaldırılır.

V. 5. Bu Dosyada Kaldırma Davası Açılırsa Somut Avantajlar

Aşağıdaki maddeler, davanın Yargıtay içtihatlarıyla birebir örtüşen güçlü yönleridir:

• Konut fonksiyonlu bölge
• Tesisin 7–20 metre mesafede yerleşim alanına aşırı yakınlığı
• Ayrı yapı ruhsatı bulunmaması
• Çok sayıda komşunun şikayeti ve sağlık sorunları
• Görsel kirlilik ve mülkiyet değer kaybı
• Sertifikada adres uyumsuzluğu şüphesi
• Tesisin konut kullanımını zorlaştırması

Bu birleşik etki, mahkemelerde yüksek kaldırma ihtimali oluşturur. Ancak yine de bu alanda çalışan bir avukat danışmanız telafisi imkansız hak kayıpları için uygundur.

V. 6. Mahkemeye Sunulabilecek En Güçlü Hukuki Çerçeve

Dava dilekçesinde mutlaka kullanılacak hukuki dayanaklar:

• TMK 730–737 (komşuluk hukuku)

• TBK 57–58 (haksız fiil ve manevi zarar)

• İmar Kanunu 32–42 (ruhsatsız kullanım ve kaldırma)

• Yargıtay 14 HD 2014/5970 – Baz istasyonu kaldırma

• Yargıtay 18 HD 2012/12879 – Kaldırma kararı

• Yargıtay 14 HD 2016/7476 – EM altı olsa bile kaldırma

• Yargıtay 3 HD 2010/12732 – Komşu rızası yoksa kaldırma

• EM ölçüm verileri – BTK güvenlik mesafesi

• Ruhsat – imar planı uygunluk eksikliği

VII. AVUKAT STRATEJİSİ & KULLANILACAK MEVZUAT

A. 1. Adım – Belediye’ye Başvuru

“İmar aykırılığı – ruhsat denetimi – kaldırma talebi”

B. 2. Adım – BTK İl Müdürlüğüne Başvuru

“Yer seçim uygunsuzluğu – adres uyumsuzluğu – teknik denetim”

C. 3. Adım – İdare Mahkemesi

“Güvenlik sertifikası işleminin iptali davası”

D. 4. Adım – Asliye Hukuk Mahkemesi

“Komşuluk hukukuna aykırılığın giderilmesi ve tesisin kaldırılması davası”

Bu işlem sırası, Türkiye’de baz istasyonlarının kaldırılması hususunda farklı ve birden çok yöntem olduğunu göstermekle beraber her somut olayda aynı yöntemden aynı sonuç alınmadığını da ortaya koymaktadır. Telafisi imkansız hak kayıplarına mani olmak için ise kesinlikle avukatınıza danışarak, avukatınızla idari & adli süreçleri başlatınız.

• Teknik ve hukuk alanında tecrübe gerektiren bu konularda telafisi imkansız hak kayıplarına uğramamak için, mutlaka avukatınıza danışmanızı şiddetle önermekteyiz.
• Aradığınız dava türü veya hukuki ihtilaf hakkında *yazılar*  bölümüne tıklayarak ya da sağ üst köşeden arama yaparak onlarca davanız hakkında dilediğinizi okuyup, araştırabilirsiniz.

  • AVUKAT DESTEĞİ

    Randevu almak için çalışma saatleri içerisinde aşağıdaki telefon aracılığı ile ulaşabilir, whatsapp hattına yazabilir (tıkla) veya aşağıdaki adrese mail atabilirsiniz. 

    Hafta içi: 09:00 – 19:00
    Cumartesi: 10:00 – 18:00

    Telefon: +90 532 282 25 23

    Gizlilik

    Gizlilik, bir avukatın ve hukuk büromuzun en önemli etik ilkelerinden biridir; 1136 sayılı Kanunda tanımlanan gizlilik ve ifşa etmeme ilkesini çok dikkatli ve hassas bir şekilde uygular. Ancak büromuz, müvekkillerinin bilgi, belge ve bilgilerini gizlilik ve bilgi sorumluluğu sınırları içinde gizli tutar ve hiçbir şekilde ve hiçbir koşulda üçüncü kişi ve kurumlarla paylaşmaz.