ADLİ BİLİŞİM · DİJİTAL DELİL · 25 EKİM 2026

Adli Bilişim ve Dijital Cihazlara El Koyma: CMK 134, Dijital Deliller ve Savunma

Adli bilişim hukuku ve dijital cihazlara el koyma, yalnızca bir telefonun ya da bilgisayarın soruşturma kapsamında alınmasından ibaret değildir. Cihazın hangi kararla alındığı, içeriğinin hangi sınırlar içinde incelendiği, adli imajın nasıl çıkarıldığı ve bulunan verinin kimin fiiliyle ilişkilendirildiği birlikte değerlendirilmelidir. CMK 134, telefon incelemesi, bilgisayara el koyma, dijital delil analizi ve bilirkişi raporuna itiraz bu değerlendirmenin birbirini tamamlayan başlıklarıdır.

İstanbul, Bursa, Aydın, Muğla, Samsun, Edirne ve Çanakkale’de takip ettiğimiz davalardan edindiğimiz tecrübeleri, bu yazıda mevzuat ve teknik inceleme ilkeleriyle birlikte ele alıyoruz. Her dosyanın delilleri ve usul koşulları farklıdır; bir şehirdeki veya başka bir dosyadaki değerlendirme, yeni bir dosyanın sonucunu kendiliğinden belirlemez.

1. Adli Bilişim Hukuku ve Dijital Delil Nedir?

Adli bilişim; bilgisayar, cep telefonu, tablet, harici disk, USB bellek, sunucu ve uygun koşullarda bulut kayıtlarındaki verilerin korunması, elde edilmesi ve analiz edilmesiyle ilgilenir. Hukuki değerlendirme ise bu teknik işlemlerin yetkili makamın kararıyla, amaca uygun ve savunmanın denetleyebileceği biçimde yürütülüp yürütülmediğini sorgular.

Bir dosya adı, ekran görüntüsü veya uygulama kaydı tek başına olayın tamamını açıklamaz. Kaydın kaynağı, oluşturulma biçimi, zaman bilgisi ve diğer kayıtlarla uyumu araştırılır. Genel çerçeve için Adli Bilişim ve Dijital Delil Hukuku ile Bilişim ve İnternet Hukuku çalışma alanlarımız incelenebilir.

2. CMK 134 Kapsamında Arama ve El Koymanın Koşulları

CMK 134’teki sistem, soruşturmada somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması koşullarına dayanır. Hâkim kararı; gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda ise kanundaki hâkim onayı güvencesine tabi Cumhuriyet savcısı kararı gündeme gelir. Kararda hangi kişi, cihaz, veri ve soruşturma bağlantısının gösterildiği önemlidir.

Genel arama ve eşyanın muhafazasına ilişkin CMK 116 ve devamı ile 123 ve 127. maddeler; dijital içerik bakımından özel düzenleme olan 134. maddeyle aynı işlem gibi ele alınmamalıdır. Akıllı telefonun bilgisayar işlevli içeriğinin incelenmesinde de işlemin niteliği ve özel güvenceler değerlendirilir. Cihazın gönüllü teslimi, içerik incelemesinin usulüne dair bütün soruları kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

CMK 134’te belirli suçlardan oluşan bir katalog yoktur. Bu durum, her suç iddiasında koşulsuz cihaz incelemesi yapılabileceği anlamına gelmez. Somut olayda gereklilik, ölçülülük ve kanuni şartlar yine aranır. İletişimin dinlenmesine ilişkin CMK 135’in koşulları ve suç kataloğu farklı bir tedbire aittir.

3. 2026 Anayasa Mahkemesi Kararı Nasıl Okunmalı?

Bu nedenle “CMK 134 iptal edildi, artık hiçbir dijital inceleme yapılamaz” şeklindeki genel bir sonuç doğru olmaz. İşlemin tarihi, o tarihte yürürlükteki düzenleme, geçiş hükümleri ve sonradan yapılabilecek kanun değişiklikleri birlikte kontrol edilmelidir. Kanun teklifi veya komisyon metni de yürürlükteki kanunla karıştırılmamalıdır. Mahremiyet, inceleme kapsamı ve soruşturmayla ilgisiz verilerin korunması dosya değerlendirmesinde ayrıca önem taşır.

4. Arama, El Koyma, Kopyalama ve İnceleme Arasındaki Farklar

“İmaj alındı” ifadesi de tek başına yeterli değildir. Özellikle telefonlarda mantıksal çıkarım, dosya sistemi çıkarımı ve fiziksel çıkarım aynı kapsamı sağlamaz. Cihaz modeli, işletim sistemi, şifreleme ve kullanılan aracın yetenekleri elde edilebilen veriyi etkiler. Bütün silinmiş kayıtların her cihazda geri getirilebileceği varsayılamaz.

5. Dijital Cihaz İncelemesi Hangi Suç Tiplerinde Önemlidir?

Dijital deliller yalnızca bilişim suçlarında kullanılmaz. Bir olayda cihaz suçun aracı, başka bir olayda iletişim veya zaman çizelgesi kaynağı olabilir. Aşağıdaki örnekler bir el koyma yetkisi listesi değildir; her dosyada tedbir şartları ayrıca incelenir.

NCMEC veya CRC raporu, içeriği ve dayanağı incelenmesi gereken bir bildirimdir; tek başına otomatik suçluluk sonucu doğurmaz. Bir hash eşleşmesiyle dosyanın teknik kimliği hakkında değerlendirme yapılabilmesi, o dosyayı kimin bilerek bulundurduğu veya yüklediği sorusunu tek başına çözmez. Bu ayrım için NCMEC ve CRC Davaları ve NCMEC/CRC raporu ve müstehcenlik soruşturması yazımız birlikte okunabilir.

6. Adli İmaj, Hash Değeri ve Delil Zinciri

Hash değeri, belirli bir veri kümesinin bütünlüğünü karşılaştırmada kullanılan teknik bir özettir. Aynı yöntemle hesaplanan eşleşen değerler, karşılaştırılan verinin değişip değişmediğinin denetlenmesine yardımcı olur. Buna karşılık hash; veriyi ilk kimin oluşturduğunu, cihazın kimin tarafından kullanıldığını veya kastın varlığını tek başına kanıtlamaz.

Delil zinciri; cihazın kimden alındığı, nasıl paketlendiği, kimlere teslim edildiği, ne zaman açıldığı ve hangi işlemlerden geçirildiğinin izlenebilmesidir. Seri numarası, mühür bilgisi, teslim tarihleri, inceleme aracı ve sürümü, çıkarım yöntemi ve hash kayıtları raporun denetlenebilirliğini güçlendirir. Teknik olarak elverişli işlemlerde yazmayı önleyici yöntemlerin kullanılması da değerlendirilir.

Canlı veya mobil sistemlerde aynı koşulları sağlamak her zaman mümkün olmayabilir. Böyle bir durumda sınırlılıklar ve cihaz üzerinde yapılan zorunlu değişiklikler açıklanmalıdır. Sadece raporun sonuç sayfasına bakmak yerine, bu sonuca hangi veri ve işlemle ulaşıldığı araştırılmalıdır.

7. Telefon İncelemesi, WhatsApp, Bulut ve IP Kayıtları

WhatsApp ekran görüntüsü, uygulama veri tabanı, cihazdaki yedek ve bulut sağlayıcısındaki kayıt aynı kaynak değildir. Ekran görüntüsünün hangi cihazdan alındığı, yazışmanın öncesi ve sonrası, tarih bilgisi ve doğrulanabilirliği önemlidir. Bulut hesabına erişim ise cihazdaki bütün yerel veriye erişimle eş tutulmamalıdır; hizmet sağlayıcısı, ülke ve talep yöntemi ayrıca incelenir.

IP adresi de doğrudan belirli kişinin klavyeyi kullandığını göstermez. Paylaşımlı bağlantı, CGNAT, kaynak portu, tarih-saat ve saat dilimi, abonelik ile fiilî kullanım ayrımı birlikte araştırılmalıdır. Benzer şekilde bir dosyanın önbellekte bulunması, otomatik indirilmesi ve kullanıcının onu bilerek saklaması aynı olgu değildir. Her ihtimal somut teknik kayıtlarla sınanmalıdır.

İşlem saatlerinin farklı saat dilimleriyle kaydedilmesi veya cihaz saatinin hatalı olması olay sırasını değiştirebilir. Bu yüzden mesaj, banka işlemi, platform kaydı ve cihaz izi ortak bir zaman çizelgesinde karşılaştırılmalıdır. İlgili dosya türleri için Siber Suçlar Davaları başlığına bakılabilir.

8. Bilirkişi Raporuna İtirazda Hangi Sorular Sorulmalı?

Etkili bir itiraz, yalnızca “raporu kabul etmiyoruz” ifadesinden oluşmaz. Hangi bulgunun neden eksik, çelişkili veya denetlenemez olduğu somutlaştırılmalıdır. CMK 67 kapsamında uzman görüşü alınması da dosyanın ihtiyacına göre değerlendirilebilir.

Ek rapor, yeniden inceleme veya uzman görüşü talebi, dosyanın belirli uyuşmazlığıyla ilişkilendirilmelidir. Usule aykırı elde edildiği ileri sürülen deliller bakımından CMK 206 ve 217 çerçevesindeki değerlendirme de ayrıca yapılır. Her teknik eksikliğin otomatik beraat, her raporun da kesin mahkûmiyet anlamına geldiği söylenemez.

9. El Konulan Telefon veya Bilgisayarın İadesi

Cihazın aylarca tutulmasının nedeni dosyadan anlaşılmalıdır. CMK 134’teki kopyalama ve iade hükümleri ile CMK 131’deki eşyanın geri verilmesine ilişkin koşullar birlikte değerlendirilir. Adli kopyanın alınmış olması önemli bir olgudur; ancak cihazın ayrıca delil niteliği veya müsadere ihtimali varsa otomatik iade sonucu çıkarılamaz.

İade veya itiraz başvurusunda cihazın kimliği, el koyma tarihi, incelemenin durumu ve muhafazanın neden artık gerekli olmadığı açıklanabilir. Başvuru mercii ve süre, ilgili karar ve usule göre belirlenmelidir. Soruşturmayla ilgisiz üçüncü kişi verileri, ticari sırlar ve avukat-müvekkil iletişimi yönünden özel güvenceler ayrıca gözetilmelidir.

10. İlk Aşamada Belgeler Nasıl Hazırlanmalı?

1. Karar ve tutanakları bir araya getirin: Arama, el koyma, teslim ve inceleme belgeleri ile tebliğ tarihlerini ayırın.
2. Cihazı tanımlayın: Marka, model, seri numarası ve birden fazla kullanıcının bulunup bulunmadığını kaydedin.
3. Olay sırasını oluşturun: Bilinen işlemleri tarihleriyle yazın; kesin bilmediğiniz hususları tahmin olarak belirtin.
4. Verinin bütünlüğünü koruyun: Kayıt silme, sıfırlama veya uzaktan müdahale gibi işlemlere başvurmayın; gerekli teknik koruma adımlarını uzman ve avukatla değerlendirin.
5. Hedefli hukuki yardım alın: Rapor, karar ve işlem tarihleriyle yapılacak değerlendirme, genel bir internet aramasından daha anlamlıdır.

11. Sık Sorulan Sorular

Her suçta telefon incelemesi yapılabilir mi?

CMK 134 belirli suçlardan oluşan bir katalogla sınırlı değildir. Ancak kuvvetli şüphe, başka yolla delil elde edilememe, yetkili karar ve ölçülülük koşulları somut olayda aranır.

El koyma kararı bütün hesaplarımı sınırsız açar mı?

Hayır. Kararın kapsamı, cihaz içeriğiyle bulut verisinin ayrımı ve soruşturmayla ilgisi ayrı değerlendirilmelidir.

Hash değeri eşleşirse kullanıcı kesin belirlenir mi?

Hayır. Hash veri bütünlüğü veya dosya eşleştirmesiyle ilgilidir; kullanıcı kimliği ve irade için başka bulgular gerekir.

Silinen WhatsApp mesajları mutlaka geri gelir mi?

Hayır. Cihaz, şifreleme, yedekler, geçen süre ve çıkarım yöntemi sonucu etkiler; her kayıt kurtarılamaz.

İmaj alındığında cihaz hemen iade edilir mi?

Kopyalama, muhafaza gerekliliği ve olası müsadere değerlendirmesi birlikte yapılır. İadenin koşulları dosyaya göre incelenir.

AYM kararı bütün eski incelemeleri geçersiz kılar mı?

Böyle genel bir sonuç çıkarılamaz. Kararın kapsamı, yürürlük tarihi ve somut işlemle bağlantısı ayrı hukuki değerlendirme gerektirir.

Resmî ve Birincil Kaynaklar

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — özellikle 67, 116 ve devamı, 123, 127, 131, 134, 135, 206 ve 217; CMK 134’e ilişkin AYM dipnotu.
• AYM, E.2023/128, K.2026/36, 12.02.2026; resmî mevzuat kaydındaki iptal ve yürürlük açıklaması.
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — ilgili suç tipleri.
• NIST SP 800-86 — dijital incelemenin teknik sürecine ilişkin rehber; Türk hukuku bakımından bir yetki kaynağı değildir.

25 Ekim 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; işlem tarihindeki mevzuat ve dosyanın özellikleri ayrıca incelenmelidir.

Read the full English version →