Miras Hukuku

Mirasçılık belgesi, terekenin tespiti, miras paylaşımı, muris muvazaası, tenkis ve vasiyetname uyuşmazlıklarında hakların korunması; her talebin dayanağı, delilleri ve başvuru yolu birlikte incelenerek planlanır.

Miras hukuku, bir kişinin ölümüyle malvarlığındaki hak ve borçların kimlere, hangi kapsamda ve ne şekilde geçeceğini düzenler. Miras uyuşmazlığı yalnızca miras payının hesaplanmasından ibaret değildir. Terekenin kapsamı, mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirler, borçlar, vasiyetnameler ve tapu kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.

Avukat Orhan Önal Hukuk Bürosunun bu çalışma alanı; miras davalarına ilişkin dosya incelemesi, hukuki danışmanlık, delillerin değerlendirilmesi, uzlaşma ve dava süreçlerini kapsar. İzmir’deki ofisimizde yapılacak ilk görüşmede, mirasçılar ve uyuşmazlık konusu malvarlığı belirlenerek somut dosyaya uygun çalışma yöntemi ele alınır.

1. Mirasçılık belgesi ve miras paylarının belirlenmesi

Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), mirasçıları ve paylarını gösterir. Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesi uyarınca yasal mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden veya kanuni koşulları varsa noterlikten alınabilir. Nüfus kayıtlarındaki eksiklikler, yabancılık unsuru, soybağı ve ölüme bağlı tasarruflar başvuru yolunu etkileyebilir. Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir; belgenin alınması, terekedeki her malın mülkiyetini tek başına kesinleştirmez.

2. Terekenin tespiti, korunması ve miras borçları

Tereke; taşınmazlar, banka varlıkları, alacaklar, şirket payları ve borçlar gibi unsurlar içerebilir. Terekenin tespiti ile koruma önlemleri, resmî defter tutulması ve resmî tasfiye farklı kurumlar olup aynı talep gibi değerlendirilmez. Kayıtların araştırılması ve gerekli koruma tedbirlerinin zamanında istenmesi, paylaşım öncesinde hak kaybının önlenmesi bakımından önem taşır.

Mirasın borçlarla birlikte geçmesi nedeniyle, yalnızca görünen taşınmaz değerine bakılarak karar verilmemelidir. Ölüm tarihindeki borç durumu, takip dosyaları ve mirasçının tereke üzerindeki işlemleri; mirasın kabulü, reddi veya tasfiyesi bakımından ayrı ayrı incelenir.

3. Miras paylaşımı ve ortaklığın giderilmesi

Birden fazla mirasçı bulunması hâlinde paylaşmaya kadar tereke üzerinde miras ortaklığı doğar. Elbirliği mülkiyeti ile paylı mülkiyetin sonuçları farklıdır. Paylaşma sözleşmesi, belirli malların mirasçılara özgülenmesi, denkleştirme ve satış seçenekleri; malvarlığının niteliği ve tüm hak sahiplerinin durumu gözetilerek değerlendirilir.

Anlaşma sağlanamazsa mirasın paylaşılması veya ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelebilir. Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda, 6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesindeki dava şartı arabuluculuk düzenlemesi dikkate alınmalıdır. Bu kural, her miras davasının arabuluculuğa tabi olduğu anlamına gelmez. Ayrıntılı inceleme için ortaklığın giderilmesi ve izale-i şuyu süreci yazımıza bakabilirsiniz.

4. Muris muvazaası, tapu iptali ve tescil davaları

Muris muvazaası, mirasbırakanın gerçek iradesi ile görünürdeki taşınmaz devri arasındaki uyuşmazlığın ve mirasçıdan mal kaçırma amacının araştırıldığı bir dava alanıdır. Her düşük bedelli satış veya mirasçılar arasındaki eşitsiz kazandırma kendiliğinden muvazaa sayılmaz. Devrin hukuki türü, gerçek irade, bedelin ödenmesi, tarafların ekonomik durumu ve tüm olaylar birlikte incelenir.

Tapu iptali ve tescil talebi hazırlanırken taşınmazın devir zinciri, güncel malik, üçüncü kişinin iyi niyeti, talebin miras payına mı terekeye mi yöneldiği ve taraf teşkili önem taşır. Tedbir ihtiyacı dosyadaki somut riskle gerekçelendirilmelidir. Bu kesişim hakkında miras ve tapu davaları incelememizi okuyabilirsiniz.

5. Saklı pay ve tenkis davası

Tenkis davası, saklı payın kanunda belirtilen kazandırmalarla zedelenmesi hâlinde gündeme gelir. Muris muvazaası ile aynı dava değildir: hukuki dayanak, hak sahibi, hesaplama ve süre bakımından farklılık gösterir. Tereke hesabı, borçlar, tasarruf edilebilir bölüm ve tenkise tabi kazandırmalar birlikte belirlenmelidir.

TMK’nın 571. maddesindeki öğrenmeye ve üst sınıra bağlı hak düşürücü süreler, tasarrufun türüne ve mirasın açılması gibi ilgili tarihlere göre değerlendirilir. Bir dava türü bakımından söylenen süre diğerine doğrudan uygulanamaz. Asıl ve terditli taleplerin hangi koşullarda ileri sürülebileceği, dosyanın delilleriyle birlikte kararlaştırılır.

6. Vasiyetname ve diğer ölüme bağlı tasarruf uyuşmazlıkları

Vasiyetnamenin açılması, yorumlanması, yerine getirilmesi ve iptali birbirinden farklı hukuki işlemlerdir. Ehliyet, şekil, irade sakatlığı ve hukuka aykırılık iddialarında TMK’nın ilgili hükümleri ile ispat koşulları incelenir. Saklı pay ihlali varsa tenkis ihtimali ayrıca değerlendirilir; vasiyetnamenin iptali talebi ile tenkis talebinin sebepleri ve süreleri karıştırılmamalıdır.

7. Mirasın reddi: gerçek ret ve hükmen ret

Mirasın gerçek reddinde genel süre TMK 606 uyarınca üç aydır. Başlangıç tarihi; yasal veya atanmış mirasçılık, ölümün veya mirasçılığın öğrenilmesi ve resmî bildirim gibi koşullara göre belirlenir. Süreye ilişkin özel hükümler ve önemli sebeplerle ek süre ihtimali ayrıca incelenir. Ret beyanı sulh mahkemesine yapılır; noterlikten mirasçılık belgesi almak, mirası reddetmek değildir.

TMK 605/2’deki mirasın hükmen reddi, ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczinin açıkça belli olması veya resmen tespit edilmesi koşuluna dayanır. Gerçek retle aynı usul ve süre kalıbına sokulamaz. Tereke mallarını sahiplenme ve olağan yönetimi aşan işlemler ret hakkını etkileyebileceğinden, herhangi bir tasarruftan önce dosya değerlendirilmelidir.

8. Görev, yetki ve ilk görüşmede gerekli belgeler

Mirasçılık belgesi, ortaklığın giderilmesi, muris muvazaası ve vasiyetnamenin iptali talepleri aynı görev ve yetki kuralına tabi değildir. Mirasbırakanın son yerleşim yeri, taşınmazın bulunduğu yer, talebin niteliği ve varsa yabancılık unsuru dikkate alınır. Yurt dışında yaşayan mirasçılar bakımından vekâletname, yabancı belgelerin tasdiki ve tercüme gereklilikleri de planlanır.

• Ölüm ve nüfus kayıtları ile mevcut mirasçılık belgesi.
• Tapu kayıtları, bilinen devir bilgileri ve varsa sözleşme veya vasiyetname.
• Banka, alacak, borç ve takip dosyalarına ilişkin mevcut belgeler.
• Tebligatlar, daha önce açılmış dosyalar ve öğrenme tarihini gösterebilecek kayıtlar.

Dosya incelemesi ve randevu

Miras hukuku avukatı ile yapılacak görüşmede önce mirasçı sıfatı, talep, malvarlığı ve süre bakımından öncelikler belirlenir. Danışmanlık ve dosya incelemeleri önceden randevu ile planlanır; sonuç ve yargılama süresi dosya incelenmeden garanti edilemez.

Randevu ve iletişimTüm çalışma alanlarımız