WhatsApp–Telegram–Facebook Gruplarında Ceza Sorumluluğu: NCMEC & Dijital Delil Rehberi
1) İznim dışında WhatsApp/Telegram grubuna eklendim; grupta işlenen suçlardan otomatik olarak sorumlu olur muyum?
Ceza sorumluluğu otomatik/kollektif değildir; her somut olayda fiil + kusur (kast/taksir) + nedensellik aranır. Sırf “grupta görünmek”, tek başına fail/şerik olduğunuzu ispatlamaz.
Ancak içerik türüne göre (özellikle çocuğa ilişkin müstehcen materyal iddiasında) cihazda bulundurma/depolama tartışması, “pasif üyelik” zeminini hızla aşabilir.
2) “Sadece üye olmak” iştirak (yardım/azmettirme) sayılır mı?
Hayır. İştirak için bilinçli katkı aranır. Örneğin:
-
yönlendirme, teşvik, kolaylaştırma
-
paylaşım / yeniden paylaşım
-
sabitleme (pinned), link dağıtma
-
para/menfaat akışına aracılık
Pasif üyelik tek başına “yardım” kabul edilmez; fakat pasif görünen davranışın teknik izi (ör. tekrar tekrar görüntüleme/indirme) dosyada farklı yorumlanmaya çalışılabilir.
3) Grupta hiç mesaj atmadım, sadece okudum; yine de sorumluluk doğar mı?
TCK 105 gibi suçlarda eylem “muhataba yönelen cinsel amaçlı taciz” olduğundan salt okumak, normalde bu suçu kurmaz.
Ancak TCK 226 bakımından “okumadım/izlemedim” savunması; içerik cihazda bulundurma/depolama düzeyine geçtiyse tartışmalı hale gelebilir (özellikle otomatik indirme/galeriye düşme, yedekleme vb.).
4) Grupta aktif paylaşım yoksa (kimse bir şey atmadıysa) sorun biter mi?
Paylaşım yoksa suçun maddi konusu oluşmayabilir; fakat “aktif paylaşım yok” iddiası adli bilişim incelemesi ile test edilir: sohbet verisi, medya klasörü, önbellek, yedek, bildirim kayıtları, ekran görüntüleri, cihazlar arası senkronizasyon vb.
5) WhatsApp’ta “otomatik medya indirme” açıksa ve gruptan gelen görüntü telefonuma düştüyse TCK 226 riski var mı?
Evet; çünkü TCK 226’da çocukları koruyan bölümde “depolama/bulundurma” gibi fiiller ayrıca sayılır.
Savunma ekseni genelde şuradan kurulur:
-
otomatik indirme/istem dışı oluş,
-
fark eder etmez silme + gruptan çıkma,
-
kastın yokluğu,
-
cihaz imajında “kasıtlı tasnif/klasörleme/uzun süre saklama” emarelerinin bulunmaması.
6) “Gördüm ama hemen sildim” demek her zaman lehe mi?
Lehe olabilir; ancak “silme” bazen yanlış anlaşılır: özellikle soruşturma başladıktan sonra delil karartma tartışması doğmasın diye strateji önemlidir.
En sağlıklı yaklaşım: hukuki danışmanlıkla hareket edip, cihaz üzerinde forensik koruma (imaj alınması/tespit) imkânını gözetmektir. (CMK 134 uygulaması dosyaya yön verir.)
7) CMK 134 neden kritik?
Çünkü bilişim suçlarında “ekran görüntüsü” değil; cihaz içi veri, hash, metadata, dosya yolu, oluşturma–erişme zamanları, yedekleme izleri belirleyicidir.
CMK 134; bilgisayar/telefonlarda arama–kopyalama–el koyma çerçevesini kurar.
8) CMK 135 (iletişimin tespiti/dinlenmesi) bu dosyalara nasıl girer?
Bazı dosyalarda HTS/iletişim tespiti ve benzeri tedbirler tartışılır; ancak sosyal medya uygulamalarında asıl yük çoğu zaman cihaz içi kayıt + platform logu + kimliklendirme üçlüsündedir.
CMK 135’in sınırları ve usul güvenceleri, savunma bakımından kritik itiraz alanları yaratır.
9) “Ekran görüntüsü” tek başına yeterli delil midir?
Çoğu dosyada tek başına “altın standart” değildir. Ekran görüntüsü; kaynağı, bütünlüğü ve manipülasyona açıklığı nedeniyle mutlaka log/cihaz izi ile desteklenmek istenir.
10) Telegram kanal–grup farkı sorumluluğu değiştirir mi?
Pratikte değiştirir: kanal tek yönlü yayın; grup etkileşimlidir. “Aleniyet/yayın” tartışması; katılımcı sayısı, erişim kolaylığı, link ile davet, dışarıdan katılım gibi unsurlarla şekillenir.
11) X (Twitter), Facebook, TikTok, Instagram gibi platformlarda “grup/kanal” yerine “yayın/DM” var; sorumluluk mantığı aynı mı?
Temel mantık aynı: kim yaptı, ne yaptı, kime yöneldi, hangi kastla yaptı, hangi delille ispatlandı.
Ancak DM (Instagram/FB Messenger) tarafında TCK 105 daha sık tartışılır; açık yayınlarda ise “yayın yoluyla işlenme/aleni işlenme” boyutu büyür.
12) TCK 105 açısından “grupta cinsel içerikli mesajlar dolaşıyor” demek beni fail yapar mı?
Hayır. TCK 105’te fiil “bir kimseyi cinsel amaçlı taciz”dir; fail olmanız için muhataba yönelen taciz davranışının size ait olması gerekir. Ayrıca elektronik haberleşme araçlarıyla işlenmesi, maddede özel sayılan nitelikli görünüm alanlarıyla ayrıca tartışılır.
13) “Çocukla mesajlaştı” iddiasında TCK 105 mi, başka suçlar mı tartışılır?
Dosyanın içeriğine göre TCK 105 gündeme gelebilir; fakat çocuk söz konusu olduğunda içerik/fiilin ağırlığına göre farklı suç tipleri de tartışılabilir. Bu yüzden şu başlıklar dosyayı belirler:
-
hangi mesaj / hangi içerik,
-
süreklilik ve yönelim,
-
cinsel amaç,
-
mağdurun yaşı,
-
kimliklendirme (hesap–cihaz–zaman).
14) “Banka transferi yoksa dolandırıcılık olmaz” doğru mu?
Her zaman değil. Dolandırıcılığın tamamlanması için genelde aldatma + haksız yararın sağlanması aranır; transfer yoksa “tamamlanma” tartışılır ama bazı hallerde teşebbüs veya başka suçlar (ör. kart verisi toplama, kişisel veri ele geçirme) devreye girer.
TCK 158/1-f, bilişim sistemlerinin/banka-kredi kurumlarının araç olarak kullanılmasını nitelikli hal olarak vurgular.
15) TCK 158/1-f kapsamında “WhatsApp/Telegram üzerinden link atıp tuzağa düşürme” nereye oturur?
Sahte link (phishing), sahte e-Devlet/“kargo/ödül” sayfası, sahte yatırım paneli gibi örnekler; bilişim sisteminin araç olarak kullanıldığı dolandırıcılık kalıbında tartışılır.
16) Grupta IBAN yazılmış ama kimse para göndermemiş; ben de hiçbir şey yapmamışım. Sorumluluk?
Sizin açınızdan tipik olarak sorumluluk doğmaz; çünkü katkı yoktur. Fail/şerik ayrımı; “IBAN’ı kim yazdı, mağdurla kim konuştu, kim ikna etti, kim yönlendirdi” üzerinden kurulur.
17) Grupta “sadece emoji attım / beğeni yaptım / RT yaptım” yardım sayılır mı?
Tek başına her zaman değil; ama bağlama göre “teşvik/kolaylaştırma” iddiasına dönüştürülmeye çalışılabilir. Savunmada kast, amaç, bağlam, eylemin etkisi ve teknik izler (hangi mesajın altına, ne zaman) önem kazanır.
18) “Admin değilim ama beni admin yaptılar” ne olur?
Adminlik suçun unsuru değildir; fakat yönlendirme/kolaylaştırma imkânı verdiği için şüpheyi artırır. Savunma şu soruların teknik karşılığıyla kurulur:
-
admin yetkisini kullandım mı?
-
kim, ne zaman admin yaptı?
-
bunu fark edince ne yaptım?
19) Hesabım ele geçirilip gruplara eklendim / ekledim görünüyorum. Hangi suçlar gündeme gelir?
Hesap ele geçirme fiili açısından TCK 243 (bilişim sistemine girme) ve zarar/veri müdahalesi varsa TCK 244 tartışılır.
20) TCK 243’te “girme veya orada kalma” ne demek?
İzinsiz şifreyle giriş, oturum çalma, 2FA aşma, e-posta ele geçirme gibi yöntemlerle bir hesabın/sistemin alanına erişmek; tipik olarak TCK 243 kalıbında değerlendirilir.
21) TCK 244 hangi hallerde devreye girer?
Sistemi engelleme/bozma, veriyi yok etme/değiştirme/erişilmez kılma, sisteme veri yerleştirme gibi fiiller varsa TCK 244 gündeme gelir.
22) Grupta kredi kartı bilgisi/OTP/3D Secure isteyenler var; banka transferi yoksa bile suç olur mu?
Kart verisi toplama, sahte kart üretimi, kartla yarar sağlama gibi haller TCK 245 eksenine kayar; transfer olmaması, başka bir suçu ortadan kaldırmaz.
23) Grupta “kimlik fotoğrafı, TC, adres, telefon listesi” paylaşılıyor; bu hangi suçlara girer?
Kişisel verilerin hukuka aykırı verilmesi/yayılması/ele geçirilmesi TCK 136 tartışmasını doğurur; grupta paylaşıp yaymak doğrudan risk alanıdır.
24) Grubun içinde hakaret/tehdit/şantaj var; üye olan herkes sorumlu mu?
Hayır. Fail fiili işleyendir; paylaşan/yayan/tekrarlayan/teşvik eden ile sadece üye olan aynı kefeye konulamaz. Şantaj/hakaret başlıklarında kimliklendirme (hangi hesap, hangi cihaz) kritik olur.
25) Müstehcenlik (TCK 226) bakımından en büyük risk nerede?
Çocukları korumaya yönelik bölümde; ithal/çoğaltma/satma/nakletme/depolama/bulundurma/başkalarının kullanımına sunma gibi fiillerin tek tek sayılması, “pasif sanıyordum” savunmasını zayıflatabilir.
26) “Grup çok kalabalık; ben kimseye göndermedim” demek TCK 226’yı bitirir mi?
Göndermediyseniz “yayma” tartışması zayıflar; ancak bulundurma/depolama iddiası cihaz izleriyle ayrı bir dosya gibi yürüyebilir. Bu nedenle “medya klasörü, yedek, önbellek, silinmiş dosya izi” gibi teknik katmanlar belirleyicidir.
27) Bulut yedekleme (Google Drive/iCloud/WhatsApp backup) ayrı bir risk mi?
Evet; bazen içerik cihazdan silinse bile yedekte kalabilir. Savunmada “kasıtlı yedekleme” ile “otomatik sistem yedeği” ayrımı teknik raporla netleştirilir.
28) NCMEC nedir; Interpol nedir?
NCMEC, özellikle CyberTipline üzerinden çevrim içi çocuk cinsel sömürüsü ihbarlarını toplayan/işleyen bir yapı olarak anılır; Interpol ise ülkeler arası polis iş birliği mekanizmasıdır. NCMEC’nin yayımladığı veriler; ihbar hacmi, kategoriler ve E2EE gibi faktörlerin raporlamaya etkisini de tartışır.NCMEC Raporu ve NCMEC Mağduriyeti Nedir? • Avukat Görüşü
29) “NCMEC raporu geldi” denmesi, “Interpol yakalama” ile aynı şey mi?
Aynı şey değildir. NCMEC tarafında gelen şey çoğu zaman “ihbar/rapor” niteliğindedir; Interpol tarafı ise uluslararası polis iş birliği ve veri paylaşımı araçlarını (ör. ICSE) işletir.
30) NCMEC raporları neden tüm dünyaya yayılıyor?
NCMEC verilerine göre raporların önemli bir kısmı ABD dışı bağlantılı/vaka çözümü niteliği taşır; bu yüzden küresel nitelik yüksektir.
31) Interpol ICSE veritabanı ne işe yarar?
ICSE; uzmanların çocuk cinsel istismar görüntülerini karşılaştırıp mağdur tespiti yapmasına, farklı ülkelerdeki dosyalar arasında bağlantı kurmasına yarayan bir paylaşım/analiz altyapısıdır.
32) Bu tarz gruplarda “erişimin engellenmesi / içeriğin çıkarılması” mümkün mü?
Evet; Türkiye’de 5651 çerçevesinde bazı suç tiplerinde erişimin engellenmesi–içerik çıkarma mekanizmaları devreye girebilir; müstehcenlik başlıkları da uygulamada sık görülür.
33) Soruşturma açılırsa müdafii açısından “altın standart” savunma hattı nedir?
Üç sacayağı:
-
Kimliklendirme: hesap–cihaz–IP–zaman damgası (UTC) tutarlılığı, CGNAT/port eşleşmesi, çoklu kullanıcı/ortak modem ihtimali.
-
Cihaz delili: CMK 134’e uygun imaj, hash doğrulama, dosya yolları, otomatik indirme ve yedekleme izleri.
-
Fiil–kast ayrımı: “zorla eklenme/pasif kalma” ile “paylaşma/yayma/kolaylaştırma”nın net ayrıştırılması; özellikle TCK 226 ve TCK 158’de maddi unsurun somutlaştırılması.




Leave A Comment